Eksantrik preslerde olmazsa olmaz ‘geri bildirimli pres emniyet valfi’, neden bu kadar önemli öğrenelim. Bu arada bu tür valflere, feedback pres emniyet valfi de denilmektedir. Gelişen üretim teknolojileri, Endüstri 4.0 vizyonu ve karanlık fabrika konseptleri, endüstriyel otomasyon sistemlerinde kullanılan bileşenlerin de evrim geçirmesini zorunlu kılmıştır. Geleneksel mekanik koruma yöntemleri yerini akıllı, izlenebilir ve veri sunabilen dijital altyapılara bırakmaktadır. Bu dönüşümden en çok etkilenen alanların başında ise eksantrik ve hidrolik pres hatlarında kullanılan pres iş güvenliği ekipmanları gelmektedir. Klasik mekanik koruma sistemleri pres hatlarında güvenliği belli bir noktaya kadar sağlasa da, modern otomasyon mimarilerinde valflerin sadece mekanik olarak hata yapmaması yetmez; aynı zamanda durumlarını kontrol panosuna elektriksel olarak raporlaması istenir. İşte bu yüksek güvenlik ve izlenebilirlik ihtiyacının mühendislikteki karşılığı geri bildirimli pres emniyet valfi (monitored / switched valve) teknolojisidir. Bu makalemizde, yeni nesil siviçli emniyet valflerinin ne olduğunu, çalışma dinamiklerini ve akıllı fabrikalar için neden kritik bir önem taşıdığını inceliyoruz.
Geri Bildirimli Pres Emniyet Valfi Nedir?
Teknik tanımıyla geri bildirimli pres emniyet valfi; bünyesinde barındırdığı çift kanallı pnömatik emniyet mimarisine ek olarak, iç sürgülerin (spool) veya klapelerin fiziksel yer değiştirme hareketlerini anlık olarak algılayan entegre yaklaşma sensörlerine (proximity switch) ya da mekanik limit siviçlerine sahip olan gelişmiş yön kontrol elemanıdır. Standart çift bobinli emniyet valfleri, iki iç kanal arasında milisaniyelik bir senkronizasyon hatası algıladıklarında havayı mekanik olarak kesip kendilerini kilitlerler (lock-out). Bu mekanik kilitlenme presin durmasını garanti eder ancak ana kontrol panosu (PLC veya emniyet rölesi), valfin neden durduğunu veya hangi kanadın takılı kaldığını o an elektriksel olarak göremez. Geri bildirim mekanizmasına sahip bir toyo oki valf modeli kullanıldığında ise valfin içindeki mekanik hareket, tamamen dijital bir veri akışına dönüştürülerek kontrol sistemine aktarılır.
Feedback Geri Bildirimli Sistemlerin Çalışma Prensibi ve Safety PLC Uyumu
Feedback geri bildirimli bir kavrama fren valfi sisteminin kalbinde, valf sürgülerinin uç noktalarına yerleştirilmiş endüktif sensörler yer alır. Bu sensörler doğrudan Safety PLC (Emniyet PLC’si) veya emniyet rölesi girişlerine bağlıdır. Sürecin işleyiş mantığı şu şekildedir:
Sinyal Doğrulama
Pano, valf bobinlerine “Aç” emri gönderdiğinde, valf içindeki her iki sürgü de ileri doğru hareket eder. Sürgüler tam açık konuma ulaştığında, üzerlerindeki geri bildirim yani feedback siviçleri lojik “1” (24V DC) sinyalini üreterek Safety PLC’ye gönderir. PLC, bobine giden elektrik sinyali ile siviçten gelen mekanik doğrulama sinyalini eşleştirir.
Hata Algılama
Eğer hava hattındaki bir kirlilik, çapak veya mekanik aşınma nedeniyle sürgülerden biri milisaniyelik bir gecikmeyle hareket ederse ya da yuvasında sıkışıp kalırsa, siviçlerden gelen sinyal kombinasyonunun dengesi bozulur.
Sistemi Kapatma
Safety PLC, bu iki siviç arasındaki sinyal uyuşmazlığını mikrosaniyeler düzeyinde analiz eder. Valfe giden enerjiyi elektriksel olarak keser, presin ana motor sürücüsünü bloke eder ve operatör panelinde (HMI) tam olarak hangi kanatta (A kanalı veya B kanalı) arıza olduğunu belirten detaylı bir hata kodu yayınlar.
Neden Geri Bildirimli Feedback Valf Tercih Edilmelidir?
Valf konumunu sürekli denetleyen ve tam güvenlik sağlayan geri bildirimli pres emniyet valfi sistemi
Sıradan çift bobinli valflerle kıyaslandığında, geri bildirimli pres emniyet valfi yani feedback sistemlerinin işletmelere sağladığı avantajlar göz ardı edilemeyecek kadar büyüktür:
Hızlı Arıza Teşhisi ve Minimum Duruş Süresi
Klasik valfler kilitlendiğinde, bakım personeli arızanın bobinden mi, havadan mı yoksa mekanik bir sıkışmadan mı kaynaklandığını bulmak için zaman kaybeder. Geri bildirimli pres emniyet valfi sistemlerinde ise Safety PLC arızanın yerini ekranda doğrudan gösterdiği için plansız duruş süreleri (MTTR) minimuma iner.
Gizli Hataların (Dormant Faults) Önlenmesi
Valf içindeki siviçler, sistemin her strokta kendini test etmesini sağlar. Herhangi bir aşınma henüz büyük bir kazaya yol açmadan, ilk çevrimde elektriksel olarak yakalanır.
Tam Otomasyon Entegrasyonu
Robotlu yükleme-boşaltma hücreleri veya progresif kalıplı yüksek hızlı pres hatlarında, tüm sistem birbiriyle haberleşmek zorundadır. Geri bildirimli pres emniyet valfleri, presin durumunu tüm otomasyon ağına gerçek zamanlı olarak raporlar.
Yasal Normlar ve Performance Level E (PL e) Zorunluluğu
Uluslararası makine emniyeti direktifi olan ISO 13849-1 standardı, yüksek riskli endüstriyel uygulamalarda Kategori 4 ve Performance Level e (PL e) seviyesine ulaşılmasını şart koşar. Bu en üst düzey güvenlik sertifikasyonuna ulaşabilmek için sistemin “Diagnostic Coverage” (Arıza Teşhis Kapsamı) oranının %99 ve üzerinde olması gerekir. Geri bildirim siviçleri bulunmayan standart bir pnömatik bileşenle bu teşhis oranına ve PL e seviyesine ulaşmak teknik olarak imkansızdır. Dolayısıyla modern, CE sertifikalı, robot entegrasyonlu eksantrik pres imalatlarında ve revizyon projelerinde geri bildirimli pres emniyet valfi kullanımı mühendislik açısından bir standart haline gelmiştir.
Geri bildirim siviçlerinin temelini oluşturan çift kanallı yedekleme mekanizmaları hakkında detaylı bilgi edinmek için Çift Bobin Pres Emniyet Valfi ve bu sistemlerin standart bileşenlerden farkını görmek için Popet Valf ile Emniyet Valfi Arasındaki Fark makalelerimizi okuyabilirsiniz.
Siviçli emniyet sistemlerinin panoda verdiği hata kodlarının anlamlarını ve kilitlenme çözümlerini incelemek için Pres Emniyet Valfi Tamiri ve Bakımı kılavuzumuza göz atabilirsiniz.
Mekasis Otomasyon olarak, Endüstri 4.0 ve akıllı makine emniyeti projelerinizde kullanabileceğiniz, siviçli geri bildirim teknolojisine sahip orijinal Japon Toyo-Oki Pres Emniyet Valfi (Dual Valve) çözümlerini sunuyoruz. Fabrikanızın emniyet kategorisini yükseltmek ve projelendirme desteği almak için uzman mühendis kadromuzla dilediğiniz an iletişime geçebilirsiniz.
Uzun ömürlü ve yüksek performanslı orijinal Japon teknolojisi Toyo Oki eksantrik pres emniyet valfi modelleri
