Eksantrik preslerde kullanılan çift bobin pres emniyet valfi hakkında bir çok yanlış bilgi verilmektedir. En doğru bilgiyi sizler için derledik. Ağır sanayide, tonlarca ağırlıktaki üst koç kütlesini çok yüksek hızlarda aşağı yukarı hareket ettiren eksantrik presler, mekanik güç ile pnömatik kontrolün kusursuz bir uyum içinde çalışmasını gerektirir. Bu makinelerde hareketin başlatılması ve acil durumlarda milisaniyeler içinde sonlandırılması, doğrudan debriyaj ve fren grubuna giden hava basıncına bağlıdır. Standart otomasyon hatlarında tek bir komponentın arızalanması üretimin durmasına yol açarken, eksantrik pres hatlarında yaşanan tek bir pnömatik arıza, geri dönüşü olmayan iş kazaları anlamına gelir. İşte bu yüzden, modern makine emniyeti mimarisinin en temel kuralı olan “tam yedekleme”, yani mühendislik literatüründeki adıyla redundancy felsefesi doğmuştur. Pnömatik sistemlerde bu felsefenin en üst düzey uygulayıcısı ise çift bobin pres emniyet valfi teknolojisidir. Bu yazımızda, çift bobinli emniyet valflerinin iç mimarisini, sistem güvenliği için neden bir lüks değil yasal zorunluluk olduğunu ve çalışma prensiplerini detaylandırıyoruz.
Redundancy (Tam Yedekleme) İlkesi Nedir?
Mühendislikte redundancy, bir sistemin kritik bir fonksiyonunun, olası bir arıza durumunda sistemin tamamen çökmesini engellemek amacıyla birden fazla komponent ile yedeklenmesi durumudur. Bir eksantrik presin durdurulma komutunu alan kavrama fren valfi elemanı, bu ilkeye sahip olmak zorundadır. Eğer eksantrik pres kontrolünde tek bobinli ve tek kanallı standart bir yön kontrol valfi kullanılırsa, bu valfin içindeki mekanik geri dönüş yayının kırılması veya hava hattındaki bir kirlilikten ötürü sürgünün takılı kalması durumunda pres durdurulamaz. Güvenlik zinciri kırılmış olur. Ancak bir çift bobinli emniyet valfi tercih edildiğinde, tek bir döküm gövde içerisinde tamamen bağımsız hareket eden iki ayrı valf mekanizması (solenoid bobin, sürgü ve klape grubu) entegre edilmiştir. Bu sayede, kanallardan biri tamamen devre dışı kalsa veya açık konumda takılı kalsa bile, ikinci bağımsız kanal eksantrik presi güvenli bir şekilde durdurma yeteneğine sahiptir.
Çift Bobin Pres Emniyet Valfi Nasıl Çalışır?
Çift kanallı bir pres emniyet valfi sisteminin çalışma mantığı, milisaniyeler seviyesinde gerçekleşen kusursuz bir senkronizasyona dayanır. Otomasyon pano üzerindeki emniyet rölesinden veya emniyet PLC’ sinden gelen çift kanallı 24V DC elektrik sinyali, valf üzerindeki her iki solenoid bobine aynı anda enerji verir.
Hava Geçiş Aşaması (Strok Başlangıcı):
Her iki bobin de aynı anda enerjilendiğinde, valf içindeki iki bağımsız sürgü (veya klape) eş zamanlı olarak konum değiştirir. Fabrika ana hattından gelen basınçlı hava, bu iki paralel kanaldan birden geçerek debriyaj ve fren grubuna ulaşır. Eksantrik pres fren boşa çıkar, kavrama devreye girer ve pres vuruşunu gerçekleştirir.
Hava Tahliye Aşaması (Durdurma Sinyali):
Operatör elini çift el butonundan çektiğinde veya ışık bariyeri kesildiğinde bobinlerin enerjisi kesilir. İçerideki güçlü geri dönüş yayları, iki sürgüyü de hızla geri iter. Giriş havası kesilirken, debriyajda sıkışmış olan hava, valfin altındaki geniş egzoz kanalları vasıtasıyla milisaniyeler içinde atmosfere deşarj edilir ve pres anında durur.
Eksantrik preslerde güvenli duruş sağlayan çift bobinli pres emniyet valfi çalışma şeması ve iç yapısı
Çapraz İzleme (Cross-Monitoring) ve Lock-Out Mekanizması
Çift bobinli emniyet valflerini sıradan çiftli valflerden ayıran en büyük mühendislik harikası, cross-monitoring (dinamik çapraz izleme) yeteneğidir. Sektörde yaygın olarak kullanılan toyo oki dual valve gibi üst düzey teknolojilerde, bu iki iç kanal birbirini sürekli olarak pnömatik veya elektriksel olarak gözlemler. Eğer bobinlerden biri kirlilik, aşınma veya elektriksel bir problem yüzünden milisaniyelik bir gecikme yaşarsa ya da kapama esnasında açık konumda takılı kalırsa, iki kanal arasındaki basınç dengesi bozulur. Valf, içindeki patentli çapraz kanallar sayesinde bu dengesizliği saniyenin binde biri hızında algılar. Sağlam olan ikinci kanal anında giriş havasını kapatır ve sistemdeki tüm basıncı egzozdan dışarı fırlatır. Valf bu aşamada kendisini lock-out (kilitlenme) moduna alır. Valf kilitlendiğinde, bobinlere tekrar elektrik sinyali gelse dahi iç sürgüler mekanik olarak kilitlendiği için eksantrik presin yeniden çalışmasına izin verilmez. Sistem, bakım personeli gelip arızayı fiziksel olarak giderene ve valf üzerindeki reset düğmesine basana kadar tamamen koruma altında kalır. Pres otomasyonunda maksimum iş güvenliği sağlamak için kullanılan izleme teknolojileri hakkında daha detaylı bilgi almak için geri bildirim kontrollü pres emniyet valfi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Tek kanallı standart pnömatik sistemlerin eksantrik pres hatlarında neden bu düzeyde bir kilitlenme ve koruma sağlayamadığını detaylı olarak öğrenmek için Popet Valf ile Emniyet Valfi Arasındaki Fark başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
Yasal Normlar: ISO 13849-1 ve EN 692 Standartları
Uluslararası makine emniyeti direktifleri, eksantrik presler gibi yüksek risk grubundaki makinelerin kumanda sistemlerinde Kategori 4 / PL e (Performance Level e) güvenlik seviyesini şart koşar. Bu standartların temel kuralı şudur: “Sistemde meydana gelebilecek tek bir hata (örneğin bir bobinin yanması veya yayın kırılması), güvenlik fonksiyonunun kaybına yol açmamalı ve ilk fırsatta algılanmalıdır.” Bu yasal şartı yerine getirebilen tek komponent mimarisi çift bobin pres emniyet valfi sistemleridir. Tesisinizde standart, yedeksiz tek bobinli valfler kullanmak, iş kazası risklerini maksimuma çıkardığı gibi, resmi denetimlerde fabrikanızın kapatılmasına kadar varabilecek ağır yasal yaptırımlarla karşılaşmanıza neden olur.
Mekasis olarak, dünya genelinde pres emniyetinin standartlarını belirleyen, orijinal Japon mühendisliği ürünü Toyo-Oki Pres Emniyet Valfi (Dual Valve) modellerinin resmi Türkiye distribütörlüğünü yürütmekteyiz. Toyo-Oki Türkiye distribütörü olarak, markanın üretimindeki tüm orijinal model seçeneklerini stoklarımızda sunmaktayız. Fabrikanıza en uygun AD serisi (AD-3622, AD-0612) emniyet valfi modelleri için uzman mühendislerimizle iletişime geçebilirsiniz.
Çift bobinli bu hassas sistemlerin fabrikalarda en sık gösterdiği arıza belirtilerini ve bu arızaların önüne geçecek periyodik bakım adımlarını öğrenmek için serimizin bir sonraki yazısı olan Pres Emniyet Valfi Tamiri ve Bakımı rehberimize göz atabilirsiniz. Firmamız ile iletişime geçerek daha fazla bilgi alabilirsiniz.
Uzun ömürlü ve yüksek performanslı orijinal Japon teknolojisi Toyo Oki eksantrik pres emniyet valfi modelleri
